NEW_ELEMENTS_18_LYK-IB2.png
NEW_ELEMENTS_18_GCE-BTEC2.png

ΕΙΜΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ...

Intranet

L.M.S.

ΒΤΕC
Our_Story.jpg

STAY CONNECTΕD

  • Facebook - Grey Circle

Facebook                    Twitter

Like                               Follow

  • Twitter - Grey Circle
  • Instagram - Grey Circle

Instagram                   Youtube

Follow                          Subscribe

  • YouTube - Grey Circle

NEWSLETTER

ΣΑΕΔ
ΑΣΕΔ

Πολιτική Ενημέρωσης

για την προστασία

προσωπικών δεδομένων

Δαΐς
Εκπαιδευτήρια Δούκα στη Βικιπαίδεια

Copyright © 2017, Design  by Doukas School, Powered by Vassilis Economou

Η Ελένη είναι το πρόσχημα...

​​Η ομορφιά, η ωραιότητα, το κάλος…

Η ομορφιά είναι το  καταφύγιο, είναι το φάρμακο  που μας προφυλάσσει από τη μιζέρια και την αθλιότητα. Όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά δεν γερνάει ποτέ, λέει ο Κάφκα, εννοώντας ότι δε χάνει την ικανότητα να βλέπει τον κόσμο με φρέσκια ματιά, να παίρνει τη χαρά που δίνει το πρωτόγνωρο.
 

Τι είναι όμως η ομορφιά, πώς μπορούμε να την ανακαλύψουμε; Δεν είναι εύκολη η απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Και δεν είναι εύκολη γιατί η κατανόηση της ομορφιάς είναι μεν μια ορθολογική δραστηριότητα, η οποία όμως, είναι πολύ δύσκολο ή αδύνατον να εξηγηθεί ορθολογικά. Μπορώ, δηλαδή, να περιγράψω τον Ερμή του Πραξιτέλη, μπορώ να περιγράψω τη Γκουέρνικα του Πικάσο. Δε μπορώ, όμως, να εξηγήσω γιατί αυτά τα έργα είναι όμορφα. Αυτό θα πρέπει να το ανακαλύψει ο καθένας μόνος του. Γιατί η ωραιότητα το κάλος  βρίσκεται μέσα μας.
 

Αυτό το γνώριζε ο Όμηρος, γι’αυτό και στην Ιλιάδα  δε δίνει καμία περιγραφή για την Ελένη, παρόλο που αποτελούσε το αιώνιο σύμβολο του κάλους. Η Ελένη, το πρότυπο της ομορφιάς, η Ελένη που για το χατίρι της έγινε ο αιματηρός πόλεμος της Τροίας δε γνωρίζουμε πώς πραγματικά ήταν. Είχε μαύρα μαλλιά; Ήταν ξανθιά; Τι χρώμα μάτια είχε; Πώς ήταν η μορφή της; Σκόπιμα ο Όμηρος αποφεύγει να την περιγράψει. Γιατί γνωρίζει ότι η ομορφιά βρίσκεται μέσα μας. Ο κάθε ένας από εμάς έχει και τη δική του Ελένη και σε αυτή τη μοναδικότητα της εσωτερικής μας ομορφιάς αναφέρεται ο Όμηρος.
 

Παρόλα αυτά, υπάρχει μια σκηνή στην Ιλιάδα που φτάνει πολύ κοντά στην περιγραφή της Ελένης. Ο Πρίαμος, ο βασιλιάς της Τροίας κάθεται πάνω στα τείχη με την ακολουθία του και ατενίζουν τον κάμπο που βρίσκεται μπροστά από το Ίλιον. Είναι καλοκαίρι, η μάχη έχει τελειώσει, είναι σούρουπο. Και καμιά φορά, όταν είναι καλοκαίρι, λίγο πριν δύσει ο ήλιος, η ατμόσφαιρα καθαρίζει, ο αέρας γίνεται πιο διαφανής και βλέπουμε καλύτερα.  Έτσι, λοιπόν, φαινόταν πιο καθαρά το στρατόπεδο των Ελλήνων. Κάποιοι που γνώριζαν, έδειχναν στον Πρίαμο τους Έλληνες και σχολίαζαν. Αυτός είναι ο τρομερός Αχιλλέας, αυτός  που μοιάζει με γίγαντα είναι ο Αίαντας. Να ο Μενέλαος.  Εκείνη την ώρα εμφανίζεται η ίδια η Ελένη. Βλέποντάς την ο Πρίαμος γυρίζει στη συνοδεία του και λέει:  «Κοιτάξτε την Ελένη πόσο φριχτά μοιάζει με αθάνατη θεά. Για μια τέτοια γυναίκα αξίζουν όχι μόνο αυτά που πάθαμε αλλά και άλλα τόσα να πάθουμε.» Και αυτό το λέει ο Πρίαμος, ο σοφότερος των Τρώων κατά τον Όμηρο, που ήταν τότε 100 χρονών και είχε χάσει 20 γιους στον πόλεμο. Τόσους του είχε σκοτώσει ο Αχιλλέας. Τι είδους ομορφιά θα πρέπει λοιπόν, να είχε μια τέτοια γυναίκα;


Ο Όμηρος όμως,  μεταχειρίζεται και μια άλλη λέξη. Λέει «φριχτή». Γιατί άραγε;

Υπάρχουν δύο ειδών ομορφιές.

Βλέπουμε τον ήλιο να δύει στη θάλασσα, στη Σαντορίνη. Ομορφιά.  

Μια λίμνη τριγυρισμένη από χιονισμένα βουνά. Ομορφιά. 

Ένα ανθισμένο δέντρο την Άνοιξη. Ομορφιά.


Βλέπουμε μια καταιγίδα να σαρώνει μια πλαγιά και κεραυνούς να χτυπάνε με καταστροφική  μανία. Ομορφιά και αυτή. Φριχτή όμως, ομορφιά. Στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, πελώρια κύματα που απειλούν να βυθίσουν τα καράβια, βλέπουμε να σκάνε στα βράχια. Ομορφιά. Φριχτή ομορφιά. Ένα ηφαίστειο που εκρήγνυται και εξακοντίζει τη φονική του δύναμη. Ομορφιά και αυτή. Φριχτή. 
 

Τέτοια ομορφιά, φριχτή, ομορφιά που σκοτώνει, είχε η Ελένη.

Εδώ υπάρχει μια αντίφαση. Από τη μια μεριά έχουμε την απόλυτη ομορφιά. Η ομορφιά όμως, αυτή φαίνεται να γίνεται η αιτία να προκληθεί ό,τι πιο άσχημο υπάρχει. Δηλαδή ο πόλεμος. Είναι πράγματι έτσι;
 

Υπάρχει  στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία και μια άλλη Ελένη. Η Ελένη του Ευριπίδη.

Ο Ευριπίδης μεταχειρίζεται την Ελένη για να γράψει τη μεγαλύτερη αντιπολεμική τραγωδία. Η σύλληψη του Ευριπίδη είναι πράγματι ιδιοφυής.

Κατά τον Ευριπίδη, η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Την απήγαγε η θεά Αθηνά και στην Τροία πήγε το είδωλο, το φάντασμα της Ελένης.

Συνεπώς ο φονικός Τρωικός Πόλεμος, οι χιλιάδες που άφησαν τις οικογένειές τους, ο Σκάμανδρος, ο ποταμός που έγινε, κατά τον Όμηρο, κόκκινος από το αίμα, οι πόλεις που ξεθεμελιώθηκαν, όλα αυτά έγιναν για ένα φάντασμα, για ένα είδωλο. Δηλαδή για ένα τίποτα. Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη, όπως λέει ο Σεφέρης.
 

Και εάν ο μεγαλύτερος και φονικότερος πόλεμος της αρχαιότητας έγινε για ένα τίποτα, μήπως τότε όλοι οι πόλεμοι γίνονται για ένα είδωλο, για ένα φάντασμα; Ας το σκεφτούμε…
 

Έτσι λοιπόν, έχουμε από τη μια μεριά την ομορφιά που προκαλεί έριδες, πολέμους, ασχήμια και από την άλλη, το κάλος ως αφορμή για να γραφτεί ένα σπουδαίο αντιπολεμικό έργο.
 

Αυτή η αντίφαση μπορεί να εξεταστεί μέσα από το έργο του Στησίχορου.

Ο Στησίχορος είναι αυτός που, κατά την αρχαία Ελληνική παράδοση, εισήγαγε το χορό στην τραγωδία.

Έγραψε μια  ωδή στην οποία κατηγορούσε την Ωραία Ελένη, υβρίζοντάς την και μιλώντας προσβλητικά γι αυτήν,  υποστηρίζοντας ότι για το χατίρι της σκοτώθηκαν τόσα παλικάρια, ολόκληρες πόλεις κάηκαν. Εσύ, της λέει, προκάλεσες τόσο πόνο, τόσο θανατικό, τέτοια οδύνη.
 

Μόλις ολοκλήρωσε την Ωδή, οι αθάνατοι θεοί τον τύφλωσαν. Κατά την αρχαία παράδοση, οι τυφλοί βλέπουν καλύτερα. Γι’αυτό και όλοι οι μάντεις που βλέπουν τα μελλούμενα, έχουν χάσει το φώς τους.
 

Όταν τυφλώθηκε ο Στησίχορος, είδε καλύτερα, ίσως γιατί τότε μπόρεσε να δει με τα μάτια της ψυχής του. Και μετάνιωσε για αυτά που είχε γράψει. Και έγραψε μια δεύτερη ωδή για να ανατρέψει όσα είχε προηγουμένως πει. Έγραψε, δηλαδή, «πάλιν ωδή». Από εκεί προέρχεται η λέξη παλινωδία. Στην ωδή αυτή εξυμνούσε την  Ελένη, δηλαδή εξυμνούσε την ομορφιά. Συνειδητοποίησε ότι η ομορφιά δεν μπορεί ποτέ να φέρει τον όλεθρο. Αυτή η ιστορία, μας λέει ο Στησίχορος, δεν είναι αληθινή. Δεν μπήκες εσύ στα καράβια με τα ωραία σκαμνιά, ούτε έφτασες στα παλάτια της Τροίας. 
 

Ακόμη και ο σπουδαίος Πλάτωνας για την ομορφιά μιλάει. Έχει αφιερώσει έναν ολόκληρο διάλογο σε αυτήν, τον Φαίδρο, μιλώντας για την ομορφιά, για την ορμή προς το κάλος.
 

Μπορεί να αναρωτηθούμε γιατί όλα αυτά τα σπουδαία πνεύματα ασχολούνται με την ομορφιά, γιατί - μη γελιόμαστε - όταν μιλάνε για την Ελένη, στην πραγματικότητα, για την ομορφιά μιλάνε. Η Ελένη είναι το πρόσχημα. Αυτό γίνεται επειδή θεωρούσαν το κάλος ως στοιχείο κομβικό και κυρίαρχο  στη ζωή μας. Η ορμή προς το κάλος δημιούργησε τον Παρθενώνα. Η ορμή προς το κάλος δημιούργησε τη Τζοκόντα του Ντα Βίντσι, η ορμή προς το κάλος δημιούργησε την Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν.  
 

Στην εποχή μας όμως, έχουμε ξεχάσει τον κυρίαρχο ρόλο της ομορφιάς. Όπως λέει ο Καμύ « Έχουμε εξορίσει την ομορφιά ενώ οι Έλληνες είχαν πάρει κάποτε τα όπλα γι’αυτήν». Φοβάμαι ότι ακόμα και εμείς, οι Έλληνες, που κάποτε πράγματι πήραμε τα όπλα γι’αυτήν, όταν μας την έκλεψαν, σήμερα, την έχουμε εξοβελίσει από την καθημερινότητά μας.
 

Και πόσο ανάγκη την έχουμε, ειδικά τώρα, που ο κόσμος γύρω μας βυθίζεται στην ασχήμια. Στην ασχήμια του μίσους, στην ασχήμια της μη ανεκτικότητας προς τη διαφορετικότητα, στην ασχήμια της ακραίας φτώχιας, στην ασχήμια της χαμέρπειας.
 

Να αναζητάμε το κάλος και την ομορφιά παντού. Γιατί τα πάντα έχουν ομορφιά. Αυτή την ομορφιά όμως, δεν τη βλέπουν όλοι.


Παραφράζοντας τον Εμπειρίκο, ας γίνουν τα βλέφαρά μας διάφανες αυλαίες που ανοίγοντάς τα, να βλέπουμε την ομορφιά που υπάρχει γύρω μας και κλείνοντάς τα, να  βλέπουμε την ομορφιά που υπάρχει μέσα μας.     

 

 

 

    

   

   

 

          

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Featured Posts